Cuộc khủng hoảng kinh tế vừa qua đã gây tác động đến ngành CNTT và Phần mềm, nhưng cũng đem lại dấu hiệu tốt là, sau khi vượt qua cuộc khủng hoảng, các doanh nghiệp CNTT quan tâm hơn đến việc nâng cao hiệu suất lao động của mình mà hiện nay công cụ quan trọng hàng đầu chính là CNTT. Phóng viên Tạp chí Xã hội Thông tin đã có những trao đổi với Ông Trần Lương Sơn, Tổng Giám đốc Công ty VietSoftware về vấn đề này, và khái quát những thực trạng, cũng như triển vọng của CNTT Việt Nam nói chung, và ngành công nghiệp Phần mềm nói riêng.

PV: Quan điểm của ông về thực trạng và triển vọng của CNTT và ngành công nghiệp Phần mềm Việt Nam?

Ông Trần Lương Sơn: Hiện nay, chỉ số phát triển ngành CNTT nằm trong quy mô hạn chế, không có nhiều đột biến. Việc ứng dụng CNTT ở khu vực Nhà nước và khu vực Doanh nghiệp chưa có biến chuyển gì đáng kể trong những năm qua.

Chúng tôi rất kỳ vọng vào việc đổi mới từ các chính sách để có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển ngành CNTT nói chung và ngành phần mềm nói riêng. Tuy nhiên, theo chúng tôi, thay vì việc đặt ra mục tiêu đưa Việt Nam thành quốc gia mạnh về CNTT, chúng ta hãy điều chỉnh mục tiêu một cách thực tế hơn. Đó là đưa Việt Nam trở thành một quốc gia có sức cạnh tranh về CNTT.

CNTT là ngành công nghiệp mang tính quốc tế cao, Việt Nam cần phải vượt qua ngưỡng yếu kém về CNTT thông qua việc nâng cao sức cạnh tranh ở bình diện quốc tế của mình, trước khi hướng tới mục tiêu trở thành một quốc gia mạnh trong lĩnh vực quan trọng này. Tôi cho rằng ngành công nghiệp phần mềm bắt đầu lâm vào khủng hoảng từ những năm 2006-2007, thực chất không thể hiện qua sự suy giảm, bởi quy mô khi đó còn quá nhỏ bé, mà là sự bế tắc trong đường lối, chiến lược , trong chỉ số phát triển nằm ở dưới mức kỳ vọng của Việt Nam và của cộng đồng quốc tế rất nhiều. Tôi chưa thấy rõ triển vọng đi lên mạnh mẽ của ngành trong vài năm tới.

Chúng ta hãy chờ xem nội dung của “Đề án tăng tốc đưa Việt Nam thành nước mạnh về Công nghệ Thông tin mạnh” và sự thực thi đề án này. Liệu đây có phải là giải pháp cho tương lai? Liệu chúng ta có tạo được cơ hội cho ngành CNTT và phần mềm một lần nữa hay không, hay chúng ta lại vấp phải thất bại như hai thập niên vừa qua?

PV: Hiện nay, tỉ lệ nội địa hóa những sản phẩm, gói sản phẩm phần mềm Việt Nam là như thế nào?

Ông Trần Lương Sơn: Cần phải thấy rằng việc đóng góp của lực lượng lao động Việt Nam cho ngành dịch vụ Phần mềm vẫn còn nhiều hạn chế, và tôi mong muốn có nghiên cứu xác thực hơn cho sự đóng góp của Phần mềm nội địa. Tỷ trọng mua sắm phần mềm nước ngoài còn quá cao trong các công trình CNTT. Các công ty Việt Nam, hoặc không đủ năng lực, hoặc không có được điều kiện thuận lợi để có thể đóng góp nhiều hơn vào chuỗi giá trị của ngành CNTT và phần mềm trên chính thị trường của mình.

Trên thực tế, các công ty Việt nam có nhiều lợi thế cạnh tranh hơn các công ty nước ngoài trong việc chiếm lĩnh thị trường nội địa do các đặc thù về kinh tế xã hội. Tuy nhiên, với nền kinh tế ngày một hòa nhập quốc tế, lợi thế tương đối này sẽ dần mất đi và các công ty Việt Nam cần phải ngày càng sẵn sàng hơn nữa cho sự cạnh tranh quốc tế.

PV: Sự bùng nổ cạnh tranh của những hãng, doanh nghiệp phần mềm nước ngoài đang gây sức ép lớn không chỉ cho các doanh nghiệp mà ngay cả với ngành công nghiệp Phần mềm Việt Nam. Ông có thể khái quát bức tranh này?

Ông Trần Lương Sơn: Chúng ta cần nhìn nhận rằng, nền CNTT nói chung và ngành phần mềm nói riêng là một hệ sinh thái trong đó bao gồm rất nhiều yếu tố nước ngoài. Chúng ta phải thừa nhận sự tham gia tích cực của các công ty phần mềm nước ngoài cũng như cũng như áp lực mang tính tích cực mà họ đem lại. Điều này buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao vị thế của mình để phát triển ngày càng hoàn thiện hơn, và chuyên nghiệp hơn.

Tôi cho rằng, các công ty phần mềm Việt Nam có thể đóng góp giá trị gia tăng của mình vào ngành phần mềm hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào chính năng lực của họ. Trong khi các tiềm lực về tài chính và quản lý về công nghệ của các công ty Việt Nam còn yếu thì Chính phủ cần có những động thái tạo điều kiện thuận lợi nhất định để các công ty trong nước có thể bước chân vào thị trường và cạnh tranh một cách ngày càng bình đẳng với các công ty nước ngoài, hoặc ít nhất, họ có thể phân chia lao động trên thị trường một cách sòng phẳng hơn với các công ty nước ngoài. Chúng tôi khẳng định rằng, việc tạo ra thị trường cạnh tranh này sẽ giúp cho hệ sinh thái đó ngày càng được vận hành một cách hợp lý và tích cực hơn, giúp cho tất cả các công ty tham gia ngày một phát triển hơn.

PV: Cuộc khủng hoảng vừa qua đã đem lại được những bài học gì cho Phần mềm Việt Nam, thưa ông?
Ông Trần Lương Sơn: Khủng hoảng là một phép thử tuyệt vời cho các doanh nghiệp! Đặc biệt, những doanh nghiệp tồn tại được hoặc vượt qua được khủng hoảng là những doanh nghiệp có đường lối chiến lược đúng đắn và quản lý hoạt động hiệu quả.

Chúng tôi nhận thấy nhu cầu sử dụng phần mềm của một số doanh nghiệp thành công bắt đầu tăng một cách đáng kể. Họ là những doanh nghiệp thành công trong lĩnh vực của mình, luôn có tham vọng dẫn đầu thị trường. Và vì thế, họ có ý thức rất cao về việc áp dụng CNTT cho việc quản lý, vận hành công việc hiệu quả hơn, coi đó là công cụ đắc lực nhất cho việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mình.

PV: Trong bối cảnh chung, VietSoftware đã có những chiến lược phát triển như thế nào, thưa ông?

Ông Trần Lương Sơn: Hiện, chúng tôi đang đầu tư tập trung cao độ cho việc hoàn thành và xây dựng ngày càng hoàn thiện cho ngành phần mềm đặc biệt là các hệ thống phần mềm nền tảng và các ứng dụng có quy mô lớn. Trải qua một số đợt khủng hoảng trong ngành cũng như khủng hoảng chung của nền kinh tế, chúng tôi ngày càng khẳng định vị thế của mình là một trong những nhà cung cấp các giải pháp hàng đầu trên thị trường, trong cả khu vực Chính phủ và doanh nghiệp.

Các giải pháp mà chúng tôi cung cấp cho khách hàng bao gồm cả giải pháp tự mình phát triển trên nền tảng công nghệ phổ biến nhất trên Thế giới, và cả giải pháp từ công nghệ của các đối tác hàng đầu Thế giới như IBM, Microsoft, Intel… hiện nay đang hoạt động rất tích cực và hiệu quả tại thị trường Việt Nam.

Chúng tôi hoàn toàn lạc quan về triển vọng của công ty trong năm nay và năm tới với số lượng đơn đặt hàng và niềm tin của khách hàng tăng đáng kể. Sự phát triển của VietSoftware đang ngày càng khả quan hơn. Và tôi cũng mong muốn có nhiều hơn nữa các công ty may mắn và thành công, để có thể cùng nhau xây dựng ngành CNTT và Phần mềm vững mạnh hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh ở tầm quốc tế, đóng góp tích cực hơn cho sự phát triển ngành và cho nền kinh tế quốc dân.

Bài đăng trên tạp chí XHTT số 86 – Tháng 5/2010